Sarasu: artea eta ondarea
Sarasu: historia
– 1376-IX-10. Usungo artzapezaren eta Artozkiko jauregietako jaunaren artean hitzarmen bat egiten da Usungo lurrei buruz. Honela azaltzen du Goñi Gaztambidek (1962):
“Kabildoak eta Bartolomé Folcaut erizainak eta García Martínez de Larraga diruzainak, gotzain ez zegoenaren bikarioek, eskatuta, Guillén de Broak, Usungo artzapez eta Artozkiko jauregietako jaunak, hitzarmen bat egin zuen Artozkiko bizilagunekin Artozkiko eta Sarassuko belar, egur, ur eta abarrei buruz.”
– 1534an herri hustu gisa aipatzen da, Sarasu edo Saraso, Artozkiri zegokiona. 1800ean egoera berean aipatzen da, Sarasa izenarekin.
– 1975. Florencio Idoatek honela idazten du herriaz:
“SARASU (?).—Arce ibarrean ageri da, herri hustuen artean, Adaxa, Villanueva eta beste leku batzuekin batera. Ez da ageri aurreko su-liburuetan, baina bai Zangozako merindadeko 1428koan; horregatik, susmagarria dirudi, beharbada bere grafiagatik. Ibar berean daude Urrobi, Oloci eta beste leku batzuk.”
– 1989. Nafarroako Enziklopedia Handian (GEN):
“SARASU. Arce ibarreko antzinako lekua, Artozkiko mugapean, Ulociren norabidean. XIV. mendea baino lehen hustu zitekeen.”
– AUÑAMENDI Euskal Entziklopediaren arabera, Idoateren azterlana transkribatzen duena:
“SARASU. Nafarroako herri hustua. Arce ibarrean ageri da, herri hustuen artean, Adaxa, Villanueva eta beste leku batzuekin batera. Ez da ageri aurreko su-liburuetan, baina bai Zangozako merindadeko 1428koan; horregatik, susmagarria dirudi, beharbada bere grafiagatik. Ibar berean daude Urrobi, Oloci eta beste leku batzuk.” […] Etimologia. Ikus Sarats-zu. […]
SARATS. Etimologia. Abizen eta toponimoen osaeran sartzen da, -sahats- esanahiarekin: Sarasua, Sarasola, Sarasqueta, Saseta.”