Ekieta

Zaila da herri hustu honi buruzko edozein erreferentzia baloratzea, Ezkieta izeneko beste herri bat ere bazegoelako, eta dokumentazioan nahas zitekeelako, historialariren batek adierazten duen bezala.

Izenaren transkripzioa urria eta batzuetan nahasia da, eta hainbat aldaera agertzen dira, hala nola “Equieta, Equita o Eguieta”, eta seguruenik baita “Equié, Equía” ere. Izen hori duten Iruñe inguruko hainbat biztanle ditugu, eta jarraian deskribatzen ditugu:

– 1176. Kolegiatak lau gaitzeru babako petxa du “Equie”n. 1244an ez da petxa gisa aipatzen, zentsu gisa baizik. Mirandak (1993) “Equié” hori Longidan kokatzen du, baina litekeena da Artzibarko Ekieta izatea.

– 1244. “Equié”n, Ziraukiko Anizen zegoen lur batekin trukatuta, kolazo bat ematen zaio Orreagako kolegiatari.

– 1281. Urte honetan Medillorrin mahasti baten salmenta dago, eta “Martin d’Equieta” aipatzen da. Berriz agertuko da Iruñeko bizilagun gisa 1287an, San Zernin eta San Nikolas burgoen batasun-aktan. 1303an latinezko testu batean agertzen da: “Martinus de Equieta”. Era berean, gaztelaniaz berriz agertzen da 1306 eta 1307ko testuetan, mahasti baten jabe gisa.

– 1316. Mahasti-salmenta batean agertzen da “Pere Martin de Equieta tender”. 1317an Iruñeko juratu edo zinegotzi gisa agertzen da.

– 1325. Iruñeko biztanle “don Miguel de Equieta merçers” aipatzen da.

– 1339. Lekuko gisa agertzen da: “Testes sunt: Martin d’Equieta, filtz [de] don Pere Martin d’Equieta, tender”.

– 1356. Testu batean agertzen da: “don Miguel d’Equieta, mercero”.

Azkenik, adierazi behar da Ekietako lurren gaineko mendiaren gailurrak ere Ekieta izena duela; 894 m-ko altuera du eta erpin geodesiko bat du.